گزارش دو پهلوی آژانس درباره تحریم علیه ایران

دکترنادر ساعد

نشست فصلی شورای حکام آژانس روز جمعه قبل در شرایطی خاتمه یافت که انتظار می‏رفت غرب در سایه ادعاهای حمایت از آژانس، همکاری‌های ایران در اجرای موافقتنامه‌های تهران و ژنو را تأیید نماید. اما این بار نیز همان بازی یک بام و دو هوای امریکایی‌ها در کنار اتهامات رژیم‌صهیونیستی ادامه یافت و بدگمانی و اعلام انتظارات مجدد و مشدده، به اوج رسید.
در این نشست در حالی که مدیرکل آژانس نیز از ایفای سطح زیادی از تعهدات ایران در قالب موافقتنامه‌های مذکور ابراز رضایت نسبی کرد، غرب بار دیگر اقدامات کشورمان را قادر به احراز پاکدستی در عرصه هسته‏ای و ماهیت صرفاً صلح آمیز فعالیت‌های مرتبط با انرژی هسته‏ای ندانست. غرب از جمله امریکا از ظرفیت‏های دوپهلو در گزارش آژانس که تا حدودی زمینه آن را آمانو نیز فراهم کرده، بهره گرفت تا بار دیگر ماهیت برنامه هسته‏ای صلح آمیز کشورمان را با مجموعه‌ای از اتهامات بی‌اساس در زمینه احتمال فعالیت‌های نظامی زیر سؤال ببرد.
بیانیه‌های امریکا و اتحادیه اروپا در شورای حکام، نشان می‏دهند که این دسته از اعضای گروه 1+5 از مجال و محفل آژانس برای افزایش خواسته‌های خود در مذاکرات آتی بهره می‌گیرند و تلاش می‏کنند تا بار تعهدات تحمیلی بر طرف ایرانی را سنگین نمایند. نقطه مشترک اتحادیه اروپا و امریکا در بیانیه‌های مذکور، تمرکز بر مسئله مطالعات ادعایی و ابعاد نظامی احتمالی است؛ مسئله‏ای که اساساً از اتهامات و اسناد جعلی رژیم‌صهیونیستی و محافل وابسته به آن نشات گرفته است. امریکا در حالی که پیش از این نشست به دفاع از آژانس در برابر اتهامات جدید رژیم‌صهیونیستی علیه این نهاد بین‌المللی دائر بر جانبداری از ایران پرداخته بود، موضع خود را تعدیل کرد و در بیانیه صادره، از ایران خواست به اتهاماتی که «نگرانی‏های بین‌المللی» در مورد ابعاد احتمالی نظامی فعالیت‌های هسته‏ای تعبیر شده، به صورت اساسی توجه نموده و پاسخ دهد. نکته مهم این است که امریکا نیز این ساختار بین‌المللی فنی را ظرفیتی برای پیوند دادن مسائل پادمانی و توافقنامه تهران با مسائل مرتبط با توافق ژنو شمرده و در همین راستا مطالبه مطرح کرده است. از همین رو نماینده امریکا در آژانس، نوع عملکرد کشورمان در قبال اتهامات فعالیت هسته‏ای نظامی را عاملی تعیین‌کننده در راه‌حل جامعی شمرده که در توافق ژنو مقرر گردیده است. اتحادیه اروپا ضمن همراهی با موضع امریکا، به صورت ویژه درخواست دسترسی به «کلیه اسناد، افراد، اماکن و تأسیسات مورد درخواست آژانس» را نیز به موارد مذکور افزوده است. این عبارت عیناً از اسناد تدوین شده توسط آمانو اقتباس شده است. نماینده دائم ایران، با ابراز تعجب از مواضع ضدایرانی در شورای حکام، عادی شدن مسئله هسته‏ای را درخواست کرده و در مقابل مواضع امریکا و اتحادیه اروپا، تحقق این امر را که متضمن لغو همه تحریم‏ها و خارج شدن موضوع هسته‏ای ایران از دستورکار بین‌المللی می‏باشد، مطالبه قانونی کشورمان عنوان کرده است.
نکته جالب در بیانیه کشورمان در این نشست شورا، اعلام «تحفظات شدید» نسبت به برخی بخش‌های تکراری گزارش اخیر یوکیو آمانو به‌ویژه درباره قطعنامه‌های غیرقانونی شورای امنیت، موضوع کد اصلاحی 1/ 3، پروتکل الحاقی و توصیف نادرست موضوعات گذشته به عنوان ابعاد احتمالی نظامی است. یعنی اگرهم آژانس از عملکرد کشورمان به صورت کلی و نسبی راضی بوده باشد، اما ایران از آژانس و نوع جهت‌گیری و مسیری که در پیش گرفته است، رضایت ندارد. به واقع، نوعی عدم رضایت متقابل در میان ایران و آژانس حکمفرما است که نشان می‌دهد هر یک، در کنار مسیر مشترکی که تا کنون در توافقنامه تهران ترسیم کرده‌اند، مسیر جداگانه‌ای از توافق و تعامل را درنظر دارند. البته در این خصوص کشورمان تنها به «تحفظ شدید» که مفهومی نرم است، اکتفا کرده و این عبارت، متضمن اعتراض رسمی نیست. ضمن اینکه کشورمان هرچند اتهامات موسوم به ابعاد نظامی احتمالی را بارها رد کرده، اما این بار و به موجب توافقنامه تهران، ناگزیر از ورود محتوایی به این موضوع شده است. در بیانیه مذکور از «اقدامات توافق شده شفاف‌ساز و نظارت بیش‌تر بر فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای به عنوان اقداماتی منتهی به افزایش اطمینان متقابل و تقویت اعتماد» یاد شده در حالی که نظارت «بیشتر»، هرچند مطالبه غرب در ترتیبات و مذاکرات مختلف است و به نظر می‌رسد بهتر بود که اذعان شفاف به این مقوله به عنوان مقوله‏ای از مقولات مندرج در بیانیه کشورمان، خودداری می‌شد. از منظر حقوقی، مواضع مذکور علیه کشور قابل استناد بوده و بی‌دلیل و بدون معوض، امکان چانه‌زنی در مذاکرات را کاهش می‌دهد، هرچند سیاست ایران بر تعامل و همکاری استوار باشد. ایران در بیانیه خود، عدم انصراف از حق لاینفک توسعه هسته‏ای صلح‌آمیز از جمله چرخه سوخت را مورد تأکید قرار داده، به طوری که ادامه استفاده از این حق نیز به صورت واضح بیان شده است. نماینده دائم کشورمان در آژانس به عنوان یک دیپلمات متخصص در امور عدم گسترش و کنترل تسلیحات، ، با تندی به ادعاها و اتهامات نماینده رژیم‌صهیونیستی در آژانس پاسخ داد و نشر اطلاعات جعلی و کذب در مورد برنامه هسته‏ای صلح‌آمیز کشورمان را به شدت محکوم کرد، اما در بیانیه مذکور از عنوان «رژیم‌صهیونیستی» استفاده نشده است. در هر حال، به نظر می‏رسد که آژانس همچنان رویکرد دوپهلو را در قبال برنامه هسته‏ای کشورمان از دستورکار حذف نکرده و این ویژگی در رویکرد غرب با صراحت بیشتری دنبال می‏شود. البته بازیگر اخلالگر و نظم‌شکن در این گستره، رژیم‌صهیونیستی است که با اتهام‌زنی و اقدامات روانی، هرچند قاصر از تأمین اهداف خود می‏باشد، اما به تعدیل و وارونه‌سازی مواضع امریکا و دوپهلو کردن سیاست این کشور در قبال برنامه هسته‏ای کشورمان می‏پردازد. تجربه نشان می‌دهد که امریکا عملاً در برابر برخی خواسته‌های این رژیم رویکرد تمکین در پیش می‌گیرد یا با کارت آن رژیم به تعمیق بازی خود علیه جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد.
منبع: روزنامه جوان

نویسنده: تاریخ مطلب:

افزودن دیدگاه جدید