ادامه خشونت های داعش منجر به سقوط آن می شود

استاد ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس، حل بحران عراق را در گرو همکاری مستقیم دولت و مردم عراق دانست و گفت: نباید نسبت به حکومت یک گروه شیعی در عراق ذهنیت منفی وجود داشته باشد و اکنون همکاری، اتحاد و انسجام بین مردم و دولت مالکی نیاز است.
با اشاره به حملات تروریستی گروه داعش در هفته اخیر اظهار کرد: گروه داعش در یک هفته اخیر شهر موصل و دیگر شهرها را تصرف کرد و مقداری به تقویت خود پرداخت. هم منابع مالی بسیاری را به دست آورد و هم تسلیحات باقی مانده ارتش عراق در شهرها را تصاحب کرد. مضاف بر اینکه مناطقی را در عراق تصرف کردند که اهل تسنن در آنجا ساکن هستند و مقداری از عملکرد دولت شیعی عراق ناراضی هستند و اکنون زمینه ای برای جذب آنها فراهم است.
او تثبیت و استقرار گروه داعش در مناطق به تصرف درآمده را در ارتباط با عملکرد این گروه دانست و گفت: اگر این گروه بخواهد خشونت ها را بی حد و مرز ادامه دهد یا تفکرات متحجرانه خود را بر مناطق تحت تصرف اعمال کند؛ ممکن است جایگاهش را در مناطق تحت تصرف، از دست بدهد و اگر این اتفاق بیفتد و مردم هم به ارتش عراق و به نیروهای مردمی که اکنون برای مقابله با داعش بسیج شدند کمک کنند؛ به نظرم آنها نمی توانند به صورت پایدار در آن مناطق حکومت کنند، ولی اگر آنها شیوه خود را عوض کنند و تا حدی حمایت مردمی را در همان مناطقی که تصرف کردند، داشته باشند احتمال می رود تا زمانی که ارتش عراق برای مقابله، بازسازی و تقویت شود، داعش بتواند در آن مناطق مقاومت کند و حکومت آن چند ماه تا یکسال دوام داشته باشد.
این استاد دانشگاه مهمترین مساله را درک موضوع بحران عراق اعلام و بیان کرد: اولین کاری که دولت عراق می تواند انجام دهد این است که موضوع را برای مردم تبیین کند. اینکه اگر مردم پایبند به دموکراسی و قواعد دموکراسی هستند، حکومت گروه شیعی را درک کنند و آن را طبیعی قلمداد کنند. این باید به مردم القا شود و مردم هم بپذیرند یعنی اولین مساله این است که دولت عراق وضعیتی که به لحاظ ساختار سیاسی در عراق حاکم است را در ذهن مردم روشن کند و مردم هم با جان و دل بپذیرند که این وضعیت برای کشور عراق طبیعی است.
ربیعی افزود: مساله دیگر این است که مردم عراق هم باید گروه داعش را به خوبی بشناسند و هم عناصری که پشت پرده این موضوع هستند؛ یعنی به عبارت دیگر آن دشمنی و خطر و تهدیدی که از ناحیه داعش برای عراق متصور است را به خوبی درک کنند. اگر مساله به خوبی درک شود، امکان ایجاد یک ائتلاف فراگیر که با تمام توان به مقابله با داعش بپردازد کار سختی نیست اما اگر مساله از سوی دولت به خوبی درک و روشن نشود و مردم با خطر داعش آشنا نشوند و اینکه ممکن است، داعش موجودیت کشور را به خطر بیندازد و نظام سیاسی از بین برود و کشوری به نام عراق در آینده وجود نداشته باشد ممکن است آن اتحاد و انسجام و وحدت قوایی که برای مقابله با داعش نیاز است ایجاد نشود.

او با بیان اینکه دولت به تنهایی نمی تواند از عهده مقابله با داعش برآید، گفت: به ویژه که ساختار ارتش هنوز یک ساختار قدیمی است و عناصر بعثی و مزدوری که از قبل در ارتش بودند کم و بیش با داعش همکاری می کنند و خیرخواه دولت مالکی نیستند. علاوه بر اینکه به لحاظ نظامی هم پراکنده شدند، بنابراین دولت عراق به تنهایی نمی تواند بحران را از بین ببرد و حتما باید وحدت نظری بین مردم و دولت عراق انجام شود و با کمک یکدیگر این اقدام انجام گیرد. برای این هم باید هم خطر به خوبی شناخته شود و هم وضعیت خاص عراق، یعنی کسی نباید القا کند که گروه شیعی حکومت را دست گرفته و این ذهنیت نباید در مردم ایجاد شود تا بتوانند حمایت کاملی را از دولت مالکی داشته باشند.
ربیعی درباره خطر تجزیه کشور عراق در صورت ادامه درگیری ها، تصریح کرد: تجزیه عراق قبلا هم پیش بینی شده بود، شاید اوایل قرن 21 در سال های 2001 بحث خاورمیانه جدید مطرح شد و نقشه هایی هم از این خاورمیانه در پایگاه های اینترنتی، در بعضی از نشریات و مقالات رسانه های مختلف منتشر شد. آن زمان طرحی بود که یا به عمد یا به واقع کنار گذاشته شد، اما در نقشه های خاورمیانه جدید، نشان داده شد خاورمیانه جدید شامل کشور و دولت های کوچک و کم توان و ضعیفی است. اگر این اقدامات را در ادامه مباحث یکی دو دهه گذشته بدانیم که پیشتر هم گفته می شد این طرح یک طرح اسراییلی است، ممکن است انتظار تجزیه عراق را در آینده داشته باشیم و این اتفاق بیفتد و عراق به سه کشور کوچک تبدیل شود، اما اگر آن نقشه واقعیت نداشته باشد یا افراد مطرح کننده آن پشت سر اقدامات فعلی داعش نباشند، تجزیه عراق تا حدی بعید است.
این استاد ژئوپلتیک ادامه داد: همانطور که گفتم ممکن است تصرف داعش دامنه دار باشد و یکسال و چندماه این مناطق را در اختیار داشته باشد. از آنطرف اقلیم کردستان هم تا حد زیادی مستقل است، اما باید شرایط خاورمیانه را در نظر گرفت. اینکه ترکیه و کشور ما چه موضعی دارند. مردم عراق آیا تن می دهند به اینکه کشورشان تجزیه شود؟ حتی اهل تسننی که ادعا می شود از وضعیت موجود ناراضی هستند، آیا ترجیح می دهند در یک کشور کوچک و محدود در خشکی تحت حکومت داعش قرار بگیرند یا نه گرچه به عنوان یک اقلیت اما در جمع عراقی ها قرار بگیرند. به نظر من این بحث چشم انداز پیچیده ای دارد و نمی توان آن را پیش بینی قطعی کرد و عوامل بسیاری در آن دخیل است و من تجزیه عراق را امر بعیدی می دانم.
ربیعی درباره ورود یا عدم ورود ایران در بحران عراق، بیان کرد: بین اظهارات رسمی و اقداماتی که انجام می گیرد باید فاصله قرار داد و آن را جدا کرد. به علاوه اینکه مقامات رسمی نمی توانند بگویند ما بدون درخواست عراق وارد عراق خواهیم شد یا اینکه دخالتی خواهیم کرد، زیرا بلافاصله به دخالت ایران در امور داخلی کشور دیگر تعبیر می شود. به ویژه در فضایی که نخبگان و نویسندگان در رسانه های عربی دنبال می کنند و بحث دخالت ایران در عراق را به عنوان عمل نابهنجار جلوه می دهند.
او با اشاره به سخن رییس جمهور مبنی بر کمک ایران در حل بحران عراق در صورت درخواست کمک مالکی، گفت: این سخن دکتر روحانی کاملا دیپلماتیک و طبیعی است و حتی باراک اوباما هم چنین ادعایی ندارد که بدون درخواست کشور ثالثی وارد آن خواهیم شد و به دخالت نظامی خواهیم پرداخت. آنها هم دخالتشان را در کشورهای دیگر توجیه می کنند و آن را به درخواست کمک مردم و دولت نسبت می دهند.
ربیعی در پاسخ به این سوال که «آیا آقای مالکی از ایران درخواست کمک می کند؟» بیان کرد: من در در رسانه ها خواندم، مقامات عراقی گفته اند، اگر آمریکا به ما کمک نکند مجبور خواهیم بود از ایران یا کشور دیگری کمک بخواهیم. اگر رسانه های منطقه را دنبال کنید، می بینید مقالات بسیاری نوشته می شود که ایران در عراق دخالت می کند و امورات این کشور را اداره می کند و به نوعی دولت مالکی تحت این فشار است که به ایران نزدیک نشود یا حداقل به این شکل از ایران کمک نخواهد. ممکن است مالکی در مورد درخواست کمک رسمی از ایران مقداری احتیاط کند تا جایگاهش را از دست ندهد و در آینده تحت فشارهای مختلفی از داخل و خارج عراق قرار نگیرد.
او در پایان تصریح کرد: اگر کار به مراحل اضطراری برسد تا جایی که موجودیت حکومت عراق در خطر باشد، به نظرم بعید نیست که دولت مالکی این ریسک را بکند و این درخواست را از ایران یا کشور دیگری داشته باشد که وارد بحران شود و کمک کند، ولی تا زمانی که شرایط وخیم نشود و بحران شدیدی در عراق پیش نیاید دولت مالکی درخواست نخواهد کرد و ترجیحش این است که به طور رسمی از ایران درخواست نکند تا جایگاهش به لحاظ سیاسی به دلایلی که گفتم خدشه دار نشود.

تاریخ مطلب:

افزودن دیدگاه جدید