درفش کاویانی حامل پیام جهانی صلح

درفش کاویانی حامل پیام جهانی صلح

پرچم نشانه و علامتی از جنس پارچه که گویای هویت ملی است و قابلیت حمل، نصب و به اهتزاز درآمدن در مکانی را داراست.هدف از تهیه پرچم متمایزکردن افراد یک ملت یا سازمانی خاص می باشد. پس می توان پرچم را اینگونه تعریف کرد که " نماد یک گروه، سازمان یا کشور است که بیشتر روی پارچه و گاهی کاغذ بصورت رنگی طراحی می شود".
تاریخچه فکر درست کردن پرچم، احتمالاً به هزاران سال پیش بازمی گردد؛ به زمانی که شکارچیان و جنگجویان اولیه قصد داشتند از این طریق به دوستان و دشمنان خود بفهمانند که خیال جنگ دارند یا درصدد ایجاد دوستی و صلح هستند. پرچم های اولیه از پوست حیوانات یا پرندگان ساخته می شد.
مصریان باستان تیر چوبی بلندی را حمل می کردند که مجسمه فلزی یک پرنده یا یک حیوان و یا هر چیز دیگری، در بالای آن قرار داشت.
گفته می شود اولین پرچم های پارچه ای در دنیا؛ توسط چینی ها و هندی ها ساخته شد به طوری که چینی ها، 1100 سال قبل از میلاد، دارای پرچم پارچه ای بوده اند.
در اوایل حکومت روم، سربازان رومی نیز تیرهایی از جنس چوب با خود حمل می کردند که شکل حیوانات مختلف در بالای آنها نصب می شد اما بعدها، آنها هم شروع به استفاده از پرچم های پارچه ای کردند.
در اروپای دوره قرون وسطی، استفاده از پرچم هایی متداول گشت که نوع آن مختلف بود.در آن دوران علاوه بر اینکه سربازان جنگ های صلیبی، در پیکارهای مذهبی خود پرچم حمل می کردند ؛ برخی خانواده های سلطنتی و اشرافی هم از پرچم هایی که گویای علامت مخصوص خانوادگی آنها بود برای معرفی خود استفاده می کردند.
و اما درباره معنا و ریشه این واژه؛ گفته می شود پرچم واژه ای سغدی است که از دو واژه " پر" یا " بر" به معنی بالا و" چم " به معنای خمیده ترکیب شده است و همان منگوله یا شرابه ابریشمی، موی یا دم غژگاو است که در گذشته بر سر درفش و نیزه می بستند. این واژه از زبان سغدی به زبان ترکی و سپس به زبان فارسی راه یافته است.
این واژه با مرور زمان، پیرو اطلاق جزء بر کل، بر خود درفش نیز اطلاق شد و نخستین فرهنگستان ایران کاربرد آن را به همین معنی و به جای علم و بیرق تأیید کرد که در پارسی از واژه " درفش" به جای پرچم نیز استفاده می شود. "علم" یکی از واژه های بیگانه ای است که در زبان فارسی برای واژه پرچم کاربرد دارد.
اولین پرچم شناخته شده ایرانی به درفش کاویانی معروف است که به دوره ساسانیان مربوط می شود. درفش کاویان، کابیان، کافیان، کاوان، اختر کاویانی، علم فریدون از دیگر اسامی درفش کاویانی محسوب می شود.
به گفته مورخین اسلامی درفش اسطوره ای ایران؛ از عهد قدیم تا پایان ساسانیان، هزار هزار(یک میلیون) سکه طلا ارزش داشته است که به قیام کاوه آهنگر علیه ظلم و ستم آژی دهاک (ضحاک ) اشاره دارد.
طبق افسانه ها، ضحاک شاه ظالمی بود که شیطان بر شانه هایش بوسه زد و از جای بوسه مار رویید که خوراک آنها روزانه مغز دو جوان بود. کاوه آهنگر کسی که جان هفده فرزندش قربانی مارها شد، برای آن که مردم را علیه ضحاک بشوراند، پیش بند چرمی خود را بر سر چوبی کرد و آن را بالا گرفت تا برای پیکار با ضحاک، مردم با او همراه شوند. با همت و اتحاد مردم کاخ فرمانروای خونخوار فرو ریخت و فریدون بر تخت شاهی نشست و فرمان داد تا پاره چرم پیش بند کاوه را با دیباهای زرد و سرخ و بنفش و در و گوهر آراسته کنند و نامش را درفش شاهی بخوانند، به این ترتیب درفش کاویانی پدید آمد.
بعدها هر پادشاهی به آن گوهری می افزود، به همین سبب در تاریکی شب نیز درفش کاویان می درخشید. می گویند درفش کاویان نشان جمشید و نشان فریدون نیز نامیده می شد. فردوسی درباره درفش کاویان در شاهنامه خود چنین می گوید:
فرو هشت ازوسرخ وزرد وبنفش همی خواندش کاویانی درفش
علی رغم اینکه درفش کاویانی به درفش افسانه ای و اساطیری معروف است ولی باید گفت ایران از دیرباز دارای چنین نشانی بوده است و برای اثبات چنین ادعایی می توان به " درفش شهداد" اشاره کرد که در سال 1347 و به قولی سال 1350توسط میرعابدین کابلی در کویر شهداد کرمان کشف شد.
این درفش اولین پرچم شناسایی شده ایرانی است از جنس فلز، مربوط به عصر آهن و به جا مانده از هزاره سوم پیش از میلاد می باشد که بر روی آن نقش درخواست آب از الهه باران حک شده واز قطعه ای چهارگوش و میله ای فلزی تشکیل شده است.این مربع حول میله می چرخد، بر بالای میله یک عقاب با بال های گسترده در حال فرود به چشم می خورد.
مکتوبات پیشینیان بیانگر این مطلب است که ایران از گذشته ای دور دارای چنین نشانی(پرچم)بوده است، چنانچه در اوستا به درفشی به شکل گاو بالدار(درفشا) اشاره شده است. پرچم دوران هخامنشی به احتمال زیاد عقابی با بال های گشوده با قرص خورشیدی در پشت سر عقاب بوده است. علی رغم اینکه پرچم مورد استفاده اشکانیان به خورشید مزین بوده است، اما دسته های هزار تایی ارتش اشکانی پرچمی ابریشمی مزین به اژدها، با خود حمل می کردند.
در کتیبه های سنگی دوران ساسانی نقش چهار پرچم را می توان یافت. یکی در بیستون مربوط به شاپور دوم که پرچم ترسیم شده گشوده نمی باشد و سه پرچم که در نقش رستم حک شده است. از این سه پرچم یکی متعلق به هرمز دوم منقش به چلیپای(صلیب)افقی که دارای سه دنباله آویزان بوده است. در نقش مربوط به بهرام دوم، بالای سر نیزه بهرام حلقه ای دیده می شود که دو پارچه از آن آویزان است با خطوطی عرضی که منگوله هایی به آنها متصل می باشند. در نقش شاپور دوم نیز پرچم دارای یک چلیپا و منگوله هایی آویزان برسه گوی راه راه ، که مشابه گوی موجود درتاج پادشاهان ساسانی می باشد.
بنا به گفته کاوه فرخ(مورخ و ایرانشناس معاصر) منبع اطلاعات فوق، کتیبه های ساسانی و پاره ای اشارات منابع رومی است، همچنین هجده مهر مربوط به دوره ساسانی که در اطراف دریاچه آرال کشف شده نیز گویای چنین اطلاعاتی می باشد.
رنگ پرچم های به کار رفته در ایران، بنا به سلیقه حکام در ادوار مختلف، تغییر می کرد؛ به گونه ای که، در قرون اولیه بعد از اسلام پرچم خلفای عباسی و پیروان و طرفداران آنها، به رنگ سیاه و پرچم علویان، فاطمیان مصر و شورشیان ایرانی مخالف خلفای عباسی به رنگ سبز و سفید به کار می رفت.
از حدود قرن 9 هجری (پانزده میلادی) نشان شیر و خورشید نشانی بود که درپرچمهای ایران تعبیه شد.قدیمی ترین پرچم شیر و خورشیددار شناخته شده به دوره تیموریان باز می گردد(سال 826 هجری قمری ،حدود 1423 میلادی) .
این نشان در دوره های مختلف نزد سلاطین به صورتهای متفاوتی تعبیر شده است، در ابتدا تنها سمبل ستاره بینی بود نه نشانه سلطنت، اما بعدها تعبیری اسلامی- شیعی پیدا کرد و در دوران قاجار و پهلوی به این نشان تعبیرهای ملی گرایانه و سلطنتی داده شد.دادن شمشیر به دست شیر در این نشان، از زمان فتحعلی شاه قاجار مرسوم شد.
یحیی ذکاء (پژوهشگرو استاد دانشگاه) تصویر دو پرچم از مهمترین پرچمهای رایج در روزگار قاجار( سال 1306 هجری قمری، 1886 میلادی) را این گونه تعریف کرده است که "اولین پرچم، مربع شکل، نوار بالایی آن سبز، پایینی قرمز و زمینه پرچم سفید رنگ است که در مرکز آن یک شیروخورشید قرار دارد. از این پرچم برای ساختمان های دولتی و یادمان های سلطنتی، قلعه ها و بنادر و هرآنچه به دولت و سلطنت مربوط بود استفاده می کردند. پرچم دیگر نیز سه رنگ است با این تفاوت که پهنای نوارها مساوی است. شیر و خورشید چنان در میان این پرچم جای گرفته که هر سه رنگ را دربر می گیرد. این پرچم را می توان نخستین پرچم "سه رنگ" ایران دانست."
در تعابیر انتخاب این سه رنگ، اختلاف نظر وجود دارد. برخی معتقدند انتخاب رنگهای سبز و سفید بی ارتباط با سنت های شیعی و اسلامی نبوده و قرمز نشان دهنده قدرت نظامی بوده است.
سالها بعد نشان پرچم تعبیری منطقی یافت و رنگ سبز به عنوان نشان اسلام، رنگ سفید نشان صلح و قرمز نشان رشادت و دلاوری تفسیر شد.
گفته می شود در ابتدای مشروطیت عده ای قصد داشتند که پرچمی قرمز رنگ با نشان شیر و خورشید جایگزین پرچم سه رنگ کنند، اما الحاقیه پنجم قانون اساسی مشروطه ( 1285/1906)، پرچم سه رنگ سبز و سفید و سرخ را با شیر و خورشید؛ نشان رسمی ایران اعلام کرد.
در دوره سلطنت محمد رضا پهلوی، مدت کوتاهی ایران دارای سه پرچم رسمی بوده است."پرچم ملی" که فقط دارای سه قسمت مساوی به رنگ سبز، سفید و سرخ بود."پرچم دولتی" که تنها تفاوت آن با پرچم ملی در نقش شیر و خورشید آن بود که مخصوص ادارات، دستگاه های دولتی و روابط خارجی به کار برده می شد و در نهایت " پرچم سلطنتی" به رنگ آبی آسمانی که در گوشه سمت چپ آن تاج پهلوی نقش شده بود.
رخداد انقلاب در کشور ایران؛ باعث برچیده شدن نظام سلطنتی، برپایی حکومت جمهوری اسلامی و ایجاد تغییر و تحول اساسی در بنیان های فکری این مرز و بوم شد.
سی سال پیش در چنین روزی مصادف با 9 مرداد 1358 نشان شیر و خورشید از روی پرچم ایران حذف و نشان جمهوری اسلامی جایگزین آن گردید. طراح آرم پرچم ایران، حمید ندیمی، دانشیار دانشکده معماری و شهر سازی دانشگاه شهید بهشتی بوده است.
در اصل هجدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1358(1979 میلادی) در مورد پرچم گفته شده است که؛ پرچم جمهوری اسلامی از سه رنگ سبز، سفید و سرخ تشکیل می شود. نشان جمهوری اسلامی (تشکیل شده با حرف الله) در وسط آن قرار دارد.نشانی که بیان گر "الله " و شعار "لا اله الا الله " و نمایشگر لاله که سمبل خون شهید است به رنگ قرمز در میان پرچم و روی رنگ سفید قرار گرفته است. همچنین 22 " الله اکبر" به رنگ سفید و به نشانه پیروزی انقلاب در روز 22 بهمن، در حاشیه پایین رنگ سبز و حاشیه بالای رنگ قرمز(یازده بار در رنگ سبز و یازده بار در رنگ سرخ) با خط بنایی(خطی که شعار الله اکبر را بر مناره های مساجد اسلامی نقش می کند) نوشته شده است.
طبق استاندارد رسمی کشور ایران پارچه پرچم باید از نخ پنبه ای خالص سفید و مرسریزه شده و یا مخلوط پنبه - پلی استر و ویسکوز- پلی استر(معمولا به نسبت 65-35 درصد) تهیه شود در ضمن از ابریشم و پشم نیز می توان استفاده نمود، ولی پارچه پرچم نباید از ویسکوز خالص باشد. بافت پارچه پرچم ساده و از نوع تاری و پودی است.
حال با همه این تفاسیر باید گفت با توجه به اینکه ایران از دیرباز مهد تمدن محسوب می شده؛ همواره از دانش انسانهای فرهیخته بهره مند گشته و هر رخدادی در میهن ما متاثر از اندیشه های ناب بوده است.با این استناد می توان گفت طرح نشانی که گویای هویت ملی و اسلامی این دیار است از این قاعده مستثنی نبوده و موجب افتخار هر ایرانی در هر نقطه از جهان می باشد.
پرچم ایران؛ نشانی است که پیام آور باورهای اعتقادی، صلح، دوستی، رشادت و دلاوری مردمان این سرزمین نیکو می باشد.

تاریخ مطلب:

افزودن دیدگاه جدید