دبیرکل مجمع جهانی صلح اسلامی با بیان اینکه در جهان آینده با مهم‌ترین چالش یعنی «آپارتاید در حوزه علم، فناوری و آموزش» مواجه خواهیم بود، گفت: یکی از موانع بزرگ صلح جهانی، مساله بی‌عدالتی علمی در جهان است.
داود عامری روز دوشنبه در پنجمین کنفرانس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه آپارتاید علمی برای عدالت علم و فناوری در نظم نوین گفت: ما در جهان آینده، با مهم‌ترین چالش یعنی «آپارتاید در حوزه علم، فناوری و آموزش» مواجه خواهیم بود. اگر جامعه بشری به دنبال صلح، عدالت و سعادت باشد، تحقق این اهداف- که بر اساس آرمان‌های شهیدان انقلاب اسلامی، پیامی نو و روشن برای جهان است- بدون عدالت علمی و فناوری ممکن نخواهد بود به طوری که یکی از موانع بزرگ صلح جهانی، مسئله بی‌عدالتی علمی در جهان است.
دبیرکل مجمع جهانی صلح اسلامی افزود: دشمنی امروز آمریکایی‌ها و برخی کشورهای متخاصم با جمهوری اسلامی و موضوع جنگ امروز آنها با ما چیست؟ درست است که اختلافات بنیادین ایدئولوژیک و هویتی داریم، اما امروز آنها روی فناوری و علومی از ایران دست گذاشته‌اند که هیچ کمکی به پیشرفت آنها نکرده و حتی ما را از دستیابی به علوم بومی خود محروم می‌کنند، رویکرد آنها این است که ما داشته باشیم و شما نداشته باشید.
آنها که دم از آزادی بیان می‌زنند، حتی از آزادی علم جلوگیری کرده‌اند
عامری با تأکید بر اینکه آپارتاید علمی و فناوری منحصر به حوزه هسته‌ای نیست، تصریح کرد: امروز یکی از پیچیده‌ترین انواع آپارتاید در حوزه سلامت و علوم انسانی حاکم است. در حوزه دانش و آموزش نیز، تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران و بسیاری از کشورها در ارتباطات علمی، پیچیدگی‌های فراوانی ایجاد کرده است. آیا امروز جریان آزاد علم در دنیا برقرار است؟ آنها که دم از آزادی بیان می‌زنند، حتی از آزادی علم نیز جلوگیری کرده‌اند.
وی خاطرنشان کرد: جوانان و دانشمندان عزیز ما بدون اتکا به آنها، امروز سکوهای افتخار جهان را فتح کرده‌اند و بارها اعلام کرده‌ایم که هر آنچه به دست می‌آوریم را با جامعه جهانی به اشتراک می‌گذاریم که این خود مصداق بارز عدالت علمی است؛ هرچند ممکن است در این زمینه ضعف‌هایی نیز داشته باشیم که باید به آنها بپردازیم.
دبیرکل مجمع جهانی صلح اسلامی ادامه داد: موضوع عدالت در علم، فناوری و آموزش، مساله‌ای بسط‌یافته و گسترده است و اساساً یکی از پایه‌های توسعه، رفاه و سعادت در جهان و ملت‌ها به شمار می‌رود. به همین دلیل است که سازمان ملل متحد، روز ۱۹ آبان را به عنوان «روز علم در خدمت صلح و توسعه» نام‌گذاری کرده است تا بر نقش کلیدی علم در تحقق صلح، عدالت و سعادت بشری تأکید شود.
گفتمان «عدالت علمی» را یکی از گفتمان‌های جمهوری اسلامی می‌دانیم
عامری تاکید کرد: ما قریب به ۱۰ سال است که با گفتمان «عدالت علمی» — که آن را یکی از گفتمان‌های معتبر انقلاب اسلامی، ایران و جمهوری اسلامی می‌دانیم — در ایران و جهان برای تولید ادبیات تلاش می‌کنیم. این تولید ادبیات با هدف فراهم‌سازی بستری برای گفتمان مشترک جهانی و اندیشیدن جهانیان شکل گرفته است. اگر روزهای نخست همراهان کمی داشتیم، امروز در سراسر دنیا همراهان زیادی داریم.
وی گفت: امسال به دلیل شرایط خاص کشور، امکان میزبانی از بخش بین‌الملل و مهمانان ویژه در داخل کشور را نداشتیم؛ از این رو پیشنهاد شد دوستان علاقه‌مند در خارج از کشور پیام‌های خود را به کنفرانس ارسال کنند. جالب است بدانید تا امروز مقامات بزرگ، دانشمندان ارزشمند، اساتید برجسته و رؤسای دانشگاه‌های مختلف، مطالب و مقالات خود را در قالب پیام ویدیویی به این دانشگاه فرستاده‌اند. از جمله، از «عصر جدید دانشگاه در هند» درخواست کردیم یک پیام پنج دقیقه‌ای بفرستد، که علاوه بر آن، یک مقاله مفصل نیز نگارش و ارسال کرده است. همچنین از مشاور نخست‌وزیر مالزی درخواست گفت‌وگو و پیام کردیم که پیام ارسالی ایشان، به همراه مقاله، نشان‌دهنده اشتیاق و استقبال بی‌نظیرشان است.
دبیرکل مجمع جهانی صلح اسلامی عنوان کرد: ما پیش‌تر، حتی در دوران کرونا نیز یک دوره از کنفرانس را به صورت مجازی برگزار کردیم و تاکنون موفق شده‌ایم چهار دوره از این کنفرانس بین‌المللی را برگزار کنیم. امسال نیز با میزبانی، مشارکت و همراهی صمیمانه و مسئولانه دانشگاه آزاد اسلامی، و با حضور همکارانم، در حال پایه‌ریزی پنجمین دوره این کنفرانس در تهران هستیم.
عامری تصریح کرد: چرا می‌گویم پایه‌ریزی؛ زیرا این کنفرانس در یک روز آغاز و پایان نمی‌یابد. روز ۱۹ آبان‌ماه، از صبح تا ظهر، برنامه افتتاحیه به میزبانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی (سالن غدیر) برگزار خواهد شد. در این برنامه، ضمن گرامیداشت یاد شهدای دانشمند در جنگ‌های اخیر، شاهد سخنرانی مقامات سیاسی، دانشمندان، پژوهشگران و فرهیختگان خواهیم بود و دو مقاله منتخب نیز ارائه می‌شود.
وی افزود: همچنین در صبح روز نوزدهم آبان‌ماه، از دو کتاب رونمایی خواهد شد: نخست، کتاب «معانی و مفاهیم حوزه عدالت علمی»، و دوم، سند «بررسی و توصیف صلح و عدالت در جهان».
امروز عدالت علمی یکی از زنجیره‌های ارزش‌ساز آینده است
عامری تصریح کرد: برای تأمین قوت و عمق علمی کنفرانس، فراخوانی از سال گذشته اعلام شده و ارتباطات خوبی با مراکز علمی مختلف برقرار شده است. اگرچه شرایط جنگ تحمیلی دست ما را برای توسعه این فعالیت‌ها تا حدودی بست، اما تاکنون نزدیک به ۱۴۰ مقاله داخلی و خارجی به دبیرخانه رسیده که در حال ارزیابی است.
وی ادامه داد: مقالات منتخب در قالب یک کتاب منتشر خواهند شد و برخی مقالات ارزشمند نیز به درخواست مجلات علمی پژوهشی داخلی پس از ارزیابی جداگانه چاپ خواهند شد تا پایه‌گذار یک فرایند بزرگ علمی در آینده باشند. علاوه بر این، در گفتگو با کمیته بین‌الملل کنفرانس، تاکنون حدود ۱۵ دانشگاه ایرانی برای میزبانی نشست‌هایی از این کنفرانس اعلام آمادگی کرده‌اند. هدف ما انتقال این گفتمان بزرگ به جهان امروز است.
دبیرکل مجمع جهانی صلح اسلامی بیان کرد: امروز عدالت علمی یکی از زنجیره‌های ارزش‌ساز آینده است. در شرایطی که نظم نوین جهانی با پدیده‌هایی چون یک‌جانبه‌گرایی و آپارتاید مواجه است و رویکردهای نوین چندجانبه‌گرایی مبتنی بر عدالت (از جمله عدالت علمی، فناوری و آموزشی) مطرح می‌شود، بسیاری از کشورهای جهان شاید در ظاهر سکوت کنند، اما در ارتباطات غیررسمی، جمهوری اسلامی را به دلیل پرچمداری عدالت‌خواهی، آزادی‌خواهی و مقاومت در برابر ظلم تحسین می‌کنند.
عامری عنوان کرد: جمهوری اسلامی ایران از یک فرصت فوق‌العاده برخوردار است؛ اگرچه در محیط تهدید و جنگ زندگی می‌کنیم، اما این فضا فرصت بزرگی است تا دنیا ما را بهتر بشناسد و بداند که سخن ما برای سعادت بشر است، نه صرفاً منفعت خودی. ما باید با ایجاد برنامه‌های مختلف، بیشتر با دنیا همکلام شویم.
آگاهی افکار عمومی و جوامع نخبگی، تنها مانع در برابر آپارتاید و انحصار جهانی است
وی در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌های عملیاتی مجمع جهانی صلح برای مقابله با انحصار علم و فناوری از سوی کشورهای توسعه یافته گفت: ما سال‌هاست تلاش می‌کنیم ابتدا نخبگان و دانشمندان جهان را با این مفهوم آشنا کنیم و سپس از آنها بخواهیم با تشکیل یک ائتلاف جهانی، گفتمان، ایده آرمانی و دیدگاه بشردوستانه مشترکی را دنبال کنند.
دبیرکل مجمع جهانی صلح اسلامی افزود: قاعدتاً چنین ائتلاف‌هایی براساس جهت‌گیری‌ها و منشورهای خود، آرام‌آرام به کنوانسیون‌های بین‌المللی تبدیل می‌شوند. ما امروز در بسیاری از مقررات جهانی برای صیانت از عدالت علمی قوانینی داریم، اما متأسفانه این قوانین مورد اعتنا و توجه کافی قرار نمی‌گیرند.
عامری بیان کرد: امروز شاهدیم که بسیاری از قوانین بین‌المللی به راحتی و با صراحت توسط آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها نادیده گرفته می‌شود و دستگاه‌های بین‌المللی نیز پاسخگو نیستند. ما متوجه شده‌ایم تنها چیزی که می‌تواند جلوی این اقدامات و هرگونه آپارتاید را در دنیا بگیرد، آگاهی انسان‌ها، افکار عمومی و حرکت جوامع، به‌ویژه جوامع نخبگی است.
وی تصریح کرد: تضمین امروز هر قرارداد و خواسته‌ای، اراده ملت‌ها، نخبگان و جوامع است. هرچند ما ناامید به دستگاه‌های بین‌المللی نیستیم، اما مطالبات خود را از آنها نیز پیگیری کرده‌ایم؛ چنان‌که سال گذشته پیام مفصلی به عنوان سند این کنفرانس برای یونسکو ارسال کردیم و امسال نیز این روند را ادامه خواهیم داد. این اقدامات به حرکت کشورها در این مسیر کمک خواهد کرد.
دبیرکل مجمع جهانی صلح اسلامی اظهار کرد: اساساً پرداختن به حوزه عدالت علمی، یکی از پیش‌زمینه‌های صلح، سعادت و توسعه ملت‌هاست. اگر بتوانیم عدالت علمی، فناوری و آموزشی را حتی به عنوان یک گفتمان درون‌مللی دنبال کنیم، آورده‌ها و دستاوردهای بزرگی برای مراکز علمی ما خواهد داشت.
